‘හේතු’ හි කතාව පසුගිය ශතවර්ෂයේ මුල් කාලයේ මෙරට කළුවර ලී වලින් අලි කැටයම් කිරීම ජීවන වෘත්තීය කරගත් ජන කණ්ඩායමක්  වටා ගෙතුනක්. මෙහි කතා නායකයා ‘හේතු’, සම්ප්‍රදායික කැටයම් වලින් බැහැරව අලුත් දේ කළ යුතු බව සිතු යොවුන් දරුවෙක්. නමුත් වැඩිහිටියන් ඔහුගේ අදහස් පිළිගන්නේ නැහැ. හේතු තම හිතවත් ‘හුදා’ නම් ගොනා ද සමග ගමෙන් පිටව ගොස් වන මැද පිහිටි නටබුන් විහාරයක සිට වෙනත් ආකාරයේ නව කැටයම් අත් හදා බලනවා. අවසානයේ හේතු තම අලුත් කැටයම් මගින් ජීවිතය ජය ගන්නා ආකාරය සිතට දැනෙන  ආකාරයට විස්තර කර තිබෙන මෙම කතාව, අද ධනාත්මක චින්තනයේ එන කොටුවෙන් පිට සිතීම, පවතින සම්ප්‍රදාය අභියෝගයට ලක් කිරීම, සුදුසු මොහොතේදී සුදුසු තීරණය ගැනීම ආදී ගුණාංග මතුකර තිබෙන්නක්. ඊට අමතරව දරුවෙක් සහ ඔවුන්ගේ කරත්තය අදින තිරිසන් සතෙකු අතර ඇතිවන අපූරු මිතු දම සහ අවබෝධය මේ කතාව පුරා දිව යනවා.